Arka Plan Görevlerini Yönetme

Bilgisayarım bir sabah nedensiz yavaşladığında ilk baktığım yer artık antivirüs değil, Görev Yöneticisi'nin "Ayrıntılar" sekmesi. Çünkü çoğu zaman sorun donanımda değil, siz farkında olmadan çalışmaya devam eden onlarca background processes yığınında. Aşağıda kendi makinelerimde ve tanıdıklarımın bilgisayarlarında düzenli olarak uyguladığım sırayı anlatıyorum — sırayı bozmadan gitmenizi öneririm, çünkü ölçmeden müdahale etmek genelde işleri karıştırıyor.

Adım adım: arka plan yükünü bulup azaltma

1. Önce boşta durumu ölçün. Bilgisayarı açın, hiçbir program başlatmayın ve 5 dakika bekleyin. Sonra Ctrl+Shift+Esc ile Görev Yöneticisi'ni açıp CPU, Bellek ve Disk yüzdelerini bir kenara not edin. Benim ölçütüm şu: boşta CPU %3-5 üstünde takılıyorsa, disk sürekli %20+ ise arka planda birileri çalışıyor. Bu ilk not olmadan "iyileşti mi?" sorusuna dürüst cevap veremezsiniz.

2. Görev Yöneticisi'nde sütuna göre sıralayın. "İşlemler" sekmesinde CPU sütununa bir tık, sonra Bellek, sonra Disk. Her sıralamada tepedeki ilk beş satırı okuyun. Windows'un kendi bileşenlerini (Sistem, Antimalware Service Executable, SysMain) hemen suçlamayın; bunlar geçici olarak yükselip sonra düşer. Sizin aradığınız, sürekli tepede kalan üçüncü parti isimler: güncelleyiciler, bulut senkronizasyon araçları, oyun başlatıcıları, RGB/ekran kartı yardımcı programları.

3. Kaynak İzleyici ile derine inin. Başlat'a resmon yazıp açın. Buradaki "Disk" sekmesi paha biçilmez: hangi işlemin hangi dosyaya yazdığını görürsünüz. Ben bu sayede bir keresinde bir yedekleme aracının her 10 dakikada aynı 2 GB'lık klasörü yeniden taradığını yakaladım. CPU yüksek değildi ama disk sürekli meşguldü ve sistem tepki vermiyordu. SSD hızıyla ilgili sorunlarda da ilk buraya bakmanızı öneririm; kimi zaman "yavaş SSD" dediğimiz şey, arka planda dosya tarayan bir uygulamadır.

4. Başlangıç listesini temizleyin. Görev Yöneticisi > Başlangıç uygulamaları. "Yüksek" etkili olanları tek tek değerlendirin. Kural şu: ihtiyacım olduğunda kendim açabiliyorsam, açılışta çalışmasına gerek yok. Spotify, Discord, Steam, Adobe yardımcıları, yazıcı yazılımları bu gruba girer. Başlangıç programlarını kontrol etme konusunu ayrı bir rehberde daha ayrıntılı ele aldık; oradaki mantık burada da geçerli.

5. Windows'un "arka plan uygulamaları" iznini kısın. Ayarlar > Uygulamalar > Yüklü uygulamalar > ilgili uygulamanın üç noktası > Gelişmiş seçenekler > Arka plan uygulaması izinleri. Burayı "Asla" yapmak, mağaza uygulamalarının siz kapatsanız da bildirim/veri güncellemesi için uyanmasını engelliyor. Dizüstü kullanıyorsanız Ayarlar > Güç ve pil > Pil kullanımı ekranı, hangi uygulamanın arka planda ne kadar harcadığını isim isim gösterir; ben suçluları en hızlı burada buluyorum.

6. Hizmetlere dokunun, ama ölçülü. services.msc'de "Devre Dışı" yerine "El ile" seçeneğini tercih edin. Böylece hizmet gerçekten gerekirse yine başlar. Yazıcınız yoksa Print Spooler, Windows aramasını hiç kullanmıyorsanız Windows Search, Bluetooth cihazınız yoksa ilgili destek hizmetleri makul adaylardır. Adı size hiçbir şey ifade etmeyen bir hizmeti kurcalamayın.

7. Zamanlanmış görevleri gözden geçirin. Görev Zamanlayıcı'da (taskschd.msc) "Görev Zamanlayıcı Kitaplığı" altındaki üçüncü parti klasörler, kapalı sandığınız programların düzenli olarak uyanma noktasıdır. Güncelleme kontrolü yapan görevleri günlükten haftalığa çekmek genelde yeterli oluyor.

8. Kalıcı olanları Autoruns ile görün. Microsoft'un Sysinternals araçlarından Autoruns, Görev Yöneticisi'nin göstermediği kayıt defteri girdilerini, hizmetleri ve gezgin eklentilerini bir arada listeler. Ben satırları silmek yerine önce onay kutusunu kaldırıp bir hafta öyle kullanıyorum; sorun çıkarsa geri açmak beş saniye.

9. Yeniden başlatıp aynı ölçümü tekrarlayın. İlk adımdaki notla karşılaştırın. Boştaki bellek kullanımı düştü mü, disk sakinleşti mi? RAM tarafında hâlâ sıkışıyorsanız bellek kullanımını azaltma teknikleri ayrı bir konu; arka plan temizliği tek başına her şeyi çözmez.

Sık görülen şüpheliler