İnternet Hızını Test ve İyileştirme

Geçen ay evdeki bağlantımda tuhaf bir şey oluyordu: akşam saatlerinde video çağrılarım donuyor, sabahları ise her şey tıkır tıkır işliyordu. "Paket yetersiz" deyip üst pakete geçmeden önce bir hafta boyunca ölçüm aldım ve sorunun tarifeyle hiç ilgisi olmadığını gördüm. Aşağıda o süreçte kullandığım yöntemi, hatalarımla birlikte anlatıyorum.

Önce Neyi Ölçtüğünüzü Bilin

Bir hız testi size üç şey söyler: indirme, yükleme ve gecikme (ping). Çoğu kişi sadece indirme rakamına bakar ama günlük deneyimi belirleyen genelde gecikme ve jitter'dır. 200 Mbps indirme hızınız olabilir; ping 90 ms ve dalgalıysa oyun da, görüntülü görüşme de kötü hissettirir. Dolayısıyla "internet hızı" derken tek bir sayıdan değil, bir profilden bahsediyoruz.

Adım Adım Ölçüm ve İyileştirme

Doğru koşullarda test yapın. Kablolu bağlanabiliyorsanız ilk testi mutlaka Ethernet ile yapın. Wi-Fi üzerinden alınan sonuç, hattınızın değil kablosuz ağınızın performansını gösterir. Test sırasında bulut yedekleme, oyun güncellemesi, torrent gibi arka plan trafiğini kapatın. Bunları görev yöneticisinin ağ sekmesinden hızlıca ayıklayabilirsiniz.
Farklı saatlerde, en az üç ölçüm alın. Sabah, öğleden sonra ve akşam 21:00 civarında ölçün. Akşam saatlerinde ciddi düşüş varsa bu genelde bölgesel yoğunluk ya da altyapı paylaşımıyla ilgilidir; ev içi ayarla çözülmez, sağlayıcıyla konuşmanız gerekir.
Ping ve kararlılığı ayrı test edin. Komut satırında ping -t 8.8.8.8 yazıp birkaç dakika bırakın. Değerler 20-40 ms bandında sabitse iyi; 15 ms'den 300 ms'ye zıplıyorsa ya hat kalitesi düşük ya da kablosuz ortamda parazit var. Cevapsız paket (timeout) görüyorsanız modem veya kablo tarafında fiziksel bir sorun arayın.
Wi-Fi bandını ve kanalı düzenleyin. Bende asıl fark burada oluştu. 2,4 GHz bandı uzağa gider ama komşu ağlarla boğuşur; 5 GHz daha hızlıdır, duvarları sevmez. Modem arayüzünden 5 GHz ağına ayrı bir isim verip cihazlarımı ona sabitledim. 2,4 GHz'de kalmak zorundaysanız 1, 6 veya 11 kanallarından en boş olanını seçin, "otomatik" bırakmak her zaman iyi sonuç vermiyor.
Modemin yerini ciddiye alın. Modemi TV ünitesinin içinden çıkarıp göbek hizasında, açık bir rafa aldığımda aynı odada 30 Mbps kazandım. Metal yüzeyler, akvaryum, mikrodalga ve kalın beton duvarlar sinyali yer. Modem yerden yükseltilmiş, evin merkezine yakın bir noktada durmalı.
DNS sunucusunu değiştirin. Bu indirme hızını artırmaz ama sayfaların açılma süresini gözle görülür kısaltır. Ağ bağdaştırıcısı ayarlarından IPv4 özelliklerine girip bilinen bir açık DNS adresi girmek yeterli. Ardından komut satırında ipconfig /flushdns ile önbelleği temizleyin.
Sürücü ve donanımı gözden geçirin. Ağ kartı sürücüsü eski ise özellikle Wi-Fi tarafında saçma düşüşler yaşanır. Cihaz yöneticisinden ağ bağdaştırıcısını kontrol edin; grafik kartı sürücüsü güncelleme rehberindeki mantık burada da geçerli, üreticinin kendi sitesindeki sürücü genelde Windows'un otomatik verdiğinden daha yenidir. Kablo tarafında CAT5e ve üzeri kullanın, ezilmiş veya kırılmış kabloyu değiştirin.
Bilgisayarın kendisini suçlu listesinden çıkarın. Bazen bağlantı gayet iyidir ama makine yavaş olduğu için "internet yavaş" hissi doğar. Başlangıç programlarını kontrol etmek, RAM kullanımını azaltmak ve disk alanını boşaltmak tarayıcı deneyimini doğrudan iyileştirir. Tarayıcıda onlarca sekme ve şişmiş bir eklenti listesi varken hattı suçlamak haksızlık oluyor.
Ölçümü tekrarlayın ve not tutun. Her değişiklikten sonra tek tek test edin. Aynı anda beş şeyi değiştirirseniz hangisinin işe yaradığını asla bilemezsiniz. Ben basit bir tabloya tarih, saat, indirme, yükleme ve ping yazdım; bir hafta sonra desen kendiliğinden ortaya çıktı.

Sık Yapılan Hatalar

Tek testle karar vermek. Tek ölçüm bir fotoğraftır, hattınızın filmi değil. En az üç farklı saat dilimi şart.
Wi-Fi ile ölçüp tarifeyi suçlamak. Kablosuz bağlantı, taahhüt edilen hızın önemli bir kısmını yutabilir. Şikâyet etmeden önce kablolu ölçüm alın.
Test sırasında arka planı temizlememek. Bulut senkronizasyonu ya da bir oyun güncellemesi çalışırken alınan sonuç anlamsızdır.
VPN açık unutmak. VPN neredeyse her zaman hız ve gecikme maliyeti getirir; test öncesi kapatın.
Modemi sürekli sıfırlamak. Fabrika ayarlarına dönüş her sorunun ilacı değil; yaptığınız tüm kanal ve DNS ayarlarını da siler.
"Hız artırıcı" programlara güvenmek. Bu tür yazılımların çoğu ya hiçbir şey yapmaz ya da sistem ayarlarını bozar. Windows sistem ayarlarını elle düzenlemek her zaman daha güvenli.
Sağlayıcının taahhüdünü bilmemek. Sözleşmenizdeki hız üst sınırını bilmeden "yavaş" demek zor. Aldığınız değer taahhüdün altındaysa kayıtlı ölçümlerinizle destek talebi açın.

Özet

İşin özü şu: önce doğru koşullarda